Hipertansiyon (yüksek tansiyon) kanın damarlara uyguladığı basıncın normalden yüksek olması, damar duvarlarına zarar verecek kadar yükselmesidir. Hipertansiyon, kalp ve damar hastalıklarının önde gelen sebeplerinden biridir.

Kan basıncını belirleyen faktörler kalbin birim zamanda pompaladığı kan miktarı ve damarların genişleyip daralmasıdır. Kalp daha fazla kan pompaladığında veya damarlar daraldığında kan basıncı yükselir, tersi durumda ise kan basıncı düşer. 

Hipertansiyon uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir ve birçok organda geri dönüşümsüz hasarlara neden olabilir. Özellikle kalp hastalıkları ve inme bu tehlikelerin başında gelmektedir. Ancak hipertansiyon kolayca teşhis edilebilir. Teşhis edildikten sonra da yüksek olan tansiyonu normal seviyelerde tutmak için çalışmalara başlanabilir.

Hipertansiyonun belirtileri:

Hipertansiyon hastalarının çoğu, kan basıncı tehlikeli rakamlara ulaşsa da herhangi bir belirti hissetmezler. Bazı insanlar hipertansiyonun erken evrelerinde başağrısı, burun kanaması gibi belirtiler ile karşılaşsa da genellikle bu belirtileri kan basıncı hayatı tehdit eden boyutlara ulaştığında görülür.

Hipertansiyon  iki tiptir:

Primer (esansiyel) hipertansiyon: Yetişkinlerin çoğunda, yüksek kan basıncı yaratacak belirgin bir neden olmamasına rağmen hipertansiyon görülür. Nedeni bilinemeyen bu hipertansiyona esansiyel hipertansiyon denir.

Sekonder hipertansiyon: Bazen hipertansiyon, diğer organlarda meydana gelen hastalıklar nedeniyle meydana gelebilir. Bu şekilde oluşan hipertansiyona sekonder hipertansiyon denir. Sekonder hipertansiyona yol açabilecek sebepler şunlardır:

• Böbrek hastalıkları
• Böbreküstü bezi hastalıkları, tümörleri
• Doğumsal damar bozuklukları
• Doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, dekonjestanlar, reçetesiz satılan ağrı kesiciler ve diğer bazı ilaçlar
• Kokain ve amfetamin gibi yasadışı bazı ilaçlar

Hipertansiyon risk faktörleri:

• Yaş: Hipertansiyon riski yaş ilerledikçe artmaktadır. Orta yaşların başlarında, erkekler arasında hipertansiyon yaygındır. Kadınlarda ise hipertansiyon genellikle menopozdan sonra görülür.
• Aile hikayesi: Ailesinde hipertnsiyon hikayesi olanların hipertansiyona yakalanma riski daha fazladır.
• Fazla kilolar ve obezite: Obezite, hipertansiyon riskini belirgin ölçüde arttırır.
• Fiziksel aktivite azlığı: Fiziksel olarak aktif olmayan kişilerin hipertansiyona yakalanma riski daha fazladır. Ayrıca fiziksel aktivitesi az olanların obez olma riski de artmaktadır.
• Sigara içmek: Sigara içmek damarlara zarar verir, damarların daralmasına neden olur. Bu da hipertansiyonun gelişmesine zemin hazırlar. Pasif içicilik de hipertansiyon riskini arttırır.
• Aşırı tuz tüketimi: Tuz ile birlikte alınan sodyum, kan basıncını yükselterek hipertansiyona neden olur.
• Diyetteki potasyum azlığı: Potasyum hücrelerdeki sodyum dengesinin korunmasına katkıda bulunur. Eğer diyetle yeteri kadar potasyum almazsanız, kanınızdaki sodyum miktarı ve kan basıncınız yükselir.
• Aşırı alkol tüketimi: Çok sık ve ağır alkol tüketimi kalbinize zarar verebilir. Her oturuşta 2 veya 3 kadehten fazla alkollü içki tüketimi, kan basıncınızın yükselmesine neden olabilir.
• Stress: Aşırı stress, kan basıncında geçici fakat çok yüksek bir artışa neden olabilir. Ancak daha fazla yiyerek, alkol tüketerek veya sigarayı arttırarak bu stresi yenmeye çalışırsanız hipertansiyon riskinizi daha da arttırırsınız.
• Bazı kronik hastalıklar: Yüksek kolesterol, şeker hastalığı, böbrek hastalıkları ve uyku apnesi gibi durumlar hipertansiyona yatkınlığı arttırırlar.